اين طرطير را به زير پوست مىراند كه از سوراخهاى آن بيرون مىآيد و به علت سردى منجمد مىگردد و در اول سفيدرنگ است همانطور كه نباتات در هنگام پيدايش در زير زمين سفيدرنگند و پس از بيرون آمدن از خاك در اثر حرارت هوا و تكميل استعدادشان سبز مىشوند . مو هم همين‌كه مىخواهد خارج شود اول زرد و سپس قرمز و بعد به علت حرارت و خشكى باطنى كه استعداد پيدايش دارد سياه مىشود ، اما اگر يكى از اين اسباب چه قابل باشد و چه فاعل « 1 » ، درست نباشد غايت امر بدست نمىآيد يعنى اگر طرطير خودش بدون حرارت لازم باشد رنگ‌پذير نيست همانطور كه در پيسى مىبينم زيرا در بدن بيماران به علت رطوبت زياد ، طرطيرها همه سرد و مرطوب است و رنگين نمىشوند اما اگر طرطير داراى حرارت ولى هوا سرد باشد رنگ باطنى طرطير ظاهر نمىشود همانطور كه در اهل اقليم هفتم ( كشورهاى اروپاى - شمالى و شمال غربى ) و نواحى نزديك قطب شمال است اما اگر مزاج و هوا مختلف باشند مو زرد و يا سرخ و يا قهوه‌اى رنگ مىشود اگر مزاج بسيار گرم باشد مو سياهرنگ مىگردد و از همين روى موى بچه‌ها در هنگام بلوغ سياه مىشود و كمتر ممكن است كه سفيدپوستان سياه مو و سياه‌پوستان و گندمگونها داراى موى قرمز و قهوه‌اى باشند . اگر سوراخهاى پوست به علت زيادى رطوبت بسته شده باشد ، مو بيرون نمىآيد مانند چهره كودكان ، خواجه‌ها و زنان و اگر سوراخها گشاد باشد طرطير به صورت بخار خارج مىشود و منعقد نمىگردد مانند زمينهاى سنگلاخ كه در آن نبات نمىرويد اما اگر سوراخها معتدل باشند مو باعتدال خارج

--> ( 1 ) فاعل و قابل از اصطلاحات فلسفى هستند منظور از فاعل آنكه فعلى از او سر مىزند و منظور از قابل آنست كه فعل را قبول كرده و از آن متأثر مىگردد . مترجم